رستگاری و نجات جان ها: گزیده هایی از نوشته های چاترال سنگیه دورجه رینپوچه (گیاهخوار)، قسمت ۲ از ۲

حالا ادامه می‌دهیم با "سخنان پندآمیز" از چاترال سانگیه دورجه رینپوچه، که بر اهمیت گرامی داشتن این زندگی انسانی و بهره گرفتن از آن برای تعالی معنوی تأکید دارد.

سخنان پندآمیز

"احتمال تبدیل شدن به یک انسان یک در صد است. حالا که آن را یافته‌اید، اگر دارمای متعالی را تمرین نکنید، چگونه می‌توانید انتظار داشته باشید دوباره چنین فرصتی را به دست آورید؟ از همین رو ضروری است که از شرایط خود بهره بگیرید. بدن خود را همچون خدمتکار یا وسیله‌ای برای جابه‌جایی تصور کنید؛ نگذارید حتی یک لحظه در بیهودگی بیاساید؛ از آن خوب بهره بگیرید و تمامِ بدن، گفتار و ذهن خود را به سوی فضیلت برانید.

ممکن است تمام عمرتان را فقط در پی خوراک و پوشاک بگذرانید، با تلاش بسیار و بی‌اعتنا به رنج یا کارهای زیان‌بار؛ اما هنگام مرگ حتی یک چیز هم با خود نمی‌برید - این را خوب به یاد بسپارید. پوشاک و صدقه‌ای که برای زنده ماندن نیاز دارید، همان کافی است. ممکن است بهترین غذاها از [...] گوشت و الکل بخورید، اما همه‌اش صبح روز بعد به چیزی ناپاک بدل می‌شود و بیش از این هم نیست. پس به آذوقه‌ای که زندگی را نگه می‌دارد و لباس ساده قانع باشید و در خوراک، پوشاک و گفت‌وگو، کم‌خواه باشید.

اگر درباره مرگ و ناپایداری نیندیشید، راهی برای تمرین خالصانه دارما نخواهد بود، تمرین به یک آرزو تبدیل می‌شود که پیوسته به تعویق می‌افتد و ممکنست روزی که مرگ می‌رسد پشیمان شوید، دیگر آن زمان دیر است! در میان هیچ‌یک از شش نوع موجودات، شادیِ واقعی وجود ندارد؛ اما اگر رنج‌های سه قلمرو پایین را در نظر بگیریم، آن‌گاه وقتی فقط با شنیدنشان آزرده می‌شوید، چگونه هنگام تجربه مستقیم آنها تاب می آورید؟ حتی شادی‌ها و لذت‌های سه قلمرو بالا هم مثل غذای لذیذی است که با زهر آمیخته باشد - در آغاز خوشایند، اما در درازمدت مایه تباهی. افزون بر این، همه این تجربه‌های لذت و رنج را کسی جز خودِ شما پدید نمی‌آورد. این‌ها حاصل اعمال خود شماست، نیک و بد. وقتی این را دانستید، ضروری است مطابق آن عمل کنید، بی‌آنکه در تشخیص آنچه باید پذیرفت و آنچه باید رها شود دچار سردرگمی شوید.

بسیار بهتر است با تکیه بر رهنمودهای استادِ شایسته خود، تردیدها و بدفهمی‌های خود را برطرف کنید تا که آموزه‌های گوناگون فراوان بگیرید و هیچوقت آنها را پیش نبرید. ممکن است در مکانی خلوت بمانید و از نظر جسمی از دنیا دور باشید، اما نتوانید دل‌مشغولی‌های معمول را رها کنید و با دلبستگی و بیزاری، در پی شکست دادن دشمنان و پیش بردن منافع دوستان باشید و در انواع طرح‌ها و معاملات مالی درگیر شوید. بدتر از این را به‌سختی می‌توان یافت. اگر در ذهن خود سرمایه قناعت را نداشته باشید، گمان میکنید به انواع چیزهای بیفایده نیاز دارید، و سرانجام از یک آدم معمولی هم بدتر می‌شوید، چون حتی یک جلسه تمرین را هم به انجام نمی‌رسانید. پس ذهن خود را بر بی‌نیازی کامل استوار کنید. ثروت، کامیابی و مقام، همگی فقط راه‌هایی برای جلب دشمنان و شیاطین‌اند. سالکانی که در پی لذت‌اند و ذهنشان را از دل‌مشغولی‌های این زندگی برنمی‌گردانند، پیوندشان را با دارمای اصیل قطع می‌کنند. مراقب باشید نسبت به آموزه‌ها سرسختانه نفوذناپذیر نشوید. فعالیت‌های خود را به چند مورد محدود کنید و همه را با پشتکار انجام دهید. بی‌آنکه ذهن خود را بی‌قرار و پریشان کنید، در جایگاه خود در اتاق اعتکاف آسوده بنشینید، این مطمئن‌ترین راه برای به دست آوردن گنجینه‌های یک رهرو معنوی دارما است.

ممکن است ماه‌ها یا حتی سال‌ها در اعتکاف سخت‌گیرانه بمانید، اما اگر در وضعیت ذهنی خود پیشرفتی نکنید، بعدها که درباره کارهایی که در آن مدت طولانی انجام داده‌اید برای همه تعریف می‌کنید، آیا جز اینست که برای سختی‌ها و تنگدستی خود فخر می‌فروشید؟ ستایش‌ها و قدردانی‌های آنان فقط شما را دچار غرور می‌کند. تحمل بدرفتاری از سوی دشمنان مان بهترین گونه ریاضت است، اما کسانیکه از انتقاد بیزارند و به تعریف دل‌بسته‌اند که با رنج بسیار در پی کشف همه عیب‌های دیگران‌اند، در حالی که از جریان ذهن خود به‌درستی پاسداری نمی‌کنند و همیشه تحریک‌پذیر و تندخو هستند، بی‌تردید سبب نقض سامایا [تعهد معنوی] برای همه همراهان خود می‌شوند، پس همواره بر ذهن‌آگاهی، هوشیاری و وجدان‌مندی تکیه کنید. فرقی نمی‌کند که کجا می‌مانید، چه در جایی شلوغ و چه در اعتکافِ خلوت، تنها چیزهایی که باید بر آنها چیره شوید پنج زهرِ ذهن و دشمنان واقعی خودتان، یعنی هشت دغدغه دنیوی است، نه چیز دیگر. چه با دوری کردن از آن‌ها، چه با دگرگون کردنشان، چه با تبدیلشان به مسیر، یا با نگریستن در ذاتشان، هر روشی که با توان شما سازگارتر است.

هیچ نشانه‌ای از کمال بهتر از ذهنِ منضبط نیست. این پیروزیِ واقعی برای جنگاور حقیقی است که هیچ سلاحی به همراه ندارد. وقتی تعالیم سوتراها و تانتراها را تمرین میکنید بودیسیتای نوع‌دوستانهِ نیت و عمل حیاتی است، زیرا در ریشه ماها‌یانه قرار دارد. داشتن همین کافی است، اما بدون آن همه چیز از دست می‌رود. این سخنان پندآمیز در بیشه پنهان "پادما"، در مکانی به نام کونزانگ چولینگ، در عزلتگاه بالایی در میان بیشهٔ جنگل، توسط گدای پیر سانگیه دورجه گفته شد. باشد که نیکو و فرخنده باشد!"