Strumień WIADOMOŚCI DNIA – 19 września 2026 roku

Koalicja pod wodzą Rijadu podała, że saudyjska obrona powietrzna przechwyciła i zniszczyła drona Huti na południe od Mekki [Arabia Saudyjska] 15 września, zanim wleciał w strefę zakazaną nad najświętszym miastem islamu. Ogłoszono alarmy bezpieczeństwa w Mekce i innych miastach kraju (Al Jazeera)

Izba Reprezentantów USA zagłosowała 15 września za zablokowaniem dalszych działań zbrojnych przeciwko Iranowi bez zgody Kongresu, w trzecim takim głosowaniu; siedmiu republikanów dołączyło do wszystkich demokratów. Projekt wymagałby jeszcze zgody Senatu oraz podpisu Prezydenta USA Donalda Trumpa, aby stać się prawem, a Prezydent Trump niemal na pewno by go zawetował. Biuro Budżetowe Kongresu USA szacuje, że wojna kosztowała ponad 38 miliardów USD do 1 sierpnia 2026 roku, a bieżące koszty wynoszą 2–3 miliardy USD miesięcznie (AP)

Szefowa Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen wezwała do utworzenia nowej Europejskiej Rady Bezpieczeństwa, która skupiałaby przywódców UE [Unii Europejskiej] oraz partnerów, takich jak Wielka Brytania, Ukraina (Ureign), Norwegia i Kanada, w celu koordynowania reakcji na zagrożenia bezpieczeństwa. Propozycja pojawia się w obliczu nasilonych ataków Rosji i wątpliwości co do amerykańskich gwarancji bezpieczeństwa, jednak skład rady, jej uprawnienia i tryb zatwierdzania pozostają jeszcze nieokreślone. Zaproponowała również ściślejszą koordynację w UE w walce z cyberatakami i sabotażem oraz wspólne inwestycje w zdolności wojskowe, przy zachowaniu spójności z NATO [Organizacją Traktatu Północnoatlantyckiego] (Politico)

Sekretarz generalny i prezydent Âu Lạc (Wietnamu) Tô Lâm spotkał się 15 września z Jego Królewską Mością królem Tajlandii Mahą Vajiralongkornem. Była to pierwsza wizyta tajlandzkiego monarchy w Âu Lạc (Wietnamie) od czasu, gdy oba kraje nawiązały stosunki dyplomatyczne w 1976 roku. Postanowili wzmocnić handel, inwestycje, edukację, wymianę kulturalną, turystykę i połączenia transportowe, rozwijając partnerstwo obu krajów, podniesione do wyższej rangi w 2025 roku (VnExpress)

Wysocy rangą dowódcy wojskowi z USA, Izraela i siedmiu państw arabskich spotkali się poufnie w Niemczech, aby omówić wojnę z Iranem i bezpieczeństwo w regionie – podał amerykański portal Axios, cytując dwóch urzędników z Izraela. Dowództwo Centralne USA potwierdziło spotkanie, podczas którego według doniesień padły zapewnienia, że siły amerykańskie pozostaną w regionie, oraz omawiano zwiększenie żeglugi przez Cieśninę Ormuz (Axios)

Sekretarz skarbu USA Scott Bessent oświadczył, że odbył „bardzo dobre” poufne rozmowy z chińskimi urzędnikami o zerwaniu więzi gospodarczych z Iranem w ramach kampanii USA na rzecz finansowej izolacji Iranu. Bessent dodał również, że Zjednoczone Emiraty Arabskie wstrzymały transakcje finansowe i handel z Iranem (Fox News)

Atak na tankowiec El Gaia pływający pod banderą Panamy u wybrzeży Musandamu w Omanie wywołał pożar w maszynowni, przez co marynarka wojenna Omanu ewakuowała 23 członków załogi, a dwóch nadal poszukiwano – poinformowało omańskie Centrum Bezpieczeństwa Morskiego. Tankowiec holowano do jednego z portów w Omanie. Dowództwo Centralne USA oskarżyło Iran o uderzenie w statek przy użyciu drona po wcześniejszym ataku, który go unieruchomił, podważając twierdzenie Iranu, że tankowiec wpadł na minę (Fox News)

Ceny oleju napędowego w USA we wtorek wzrosły do rekordowego poziomu 6,27 USD za galon, wobec 3,69 USD rok wcześniej, gdyż wojna z Iranem ograniczyła światowe dostawy paliwa, napisał amerykański dziennik biznesowy The Wall Street Journal. Średnia w Kalifornii sięgnęła 8,21 USD za galon (Fox News, The Wall Street Journal)

Organizacja praw człowieka Amnesty International podaje, że władze Iranu dopuściły się zbrodni przeciwko ludzkości, w tym zabójstw, tortur, gwałtów i wymuszonych zaginięć, w trakcie tłumienia protestów „Kobieta, Życie, Wolność” w 2022 roku. Protesty wybuchły po śmierci Mahsy Amini w areszcie policyjnym, dokąd trafiła po zatrzymaniu za rzekome naruszenie przepisów o obowiązkowym hidżabie [nakryciu głowy], i przerodziły się w szersze żądania dotyczące praw kobiet i wolności politycznej. Amnesty International ustaliła tożsamość 377 zabitych protestujących i przechodniów, w tym 56 dzieci, oraz wskazała 87 urzędników, których uważa za odpowiedzialnych. Wezwała ONZ do utworzenia mechanizmu ścigania osób najbardziej winnych, ostrzegając, że represje ze stycznia 2026 roku przebiegały tak samo, lecz pochłonęły jeszcze więcej ofiar (Amnesty International, France 24)

Parlament Kosowa zatwierdził nowy rząd pod kierownictwem Albina Kurtiego 13 września, kończąc trzymiesięczny impas w sprawie utworzenia rządu (Al Jazeera)

Kambodża i Tajlandia przedstawiły swoje roszczenia do spornego obszaru o powierzchni 27 000 kilometrów kwadratowych w Zatoce Tajlandzkiej przed pięcioosobową międzynarodową komisją pojednawczą w Singapurze. Kambodża zainicjowała ten wspierany przez ONZ proces po wycofaniu się Tajlandii z porozumienia z 2001 roku o wspólnym zagospodarowaniu; obszar może skrywać ropę i gaz o szacunkowej wartości 300 mld USD (Channel News Asia)

Komosa biała, często usuwana z ogrodów jako pospolity chwast, to jadalna roślina, której delikatne liście można przyrządzać jak szpinak. Liście dostarczają białka, żelaza, wapnia, ryboflawiny oraz witamin A i C, a małe czarne nasiona rośliny można wysuszyć, zmielić na mąkę lub ugotować jak kaszę. Bliska krewna komosy ryżowej, komosa biała łatwo rośnie na naruszonej glebie i wydaje mnóstwo nasion, dzięki czemu nowe rośliny kiełkują rok po roku (EverFood YouTube channel)

Codzienne spożywanie od 30 do 35 gramów orzechów może obniżyć ryzyko nadciśnienia nawet o 25%, jak wynika z systematycznej metaanalizy opublikowanej w British Journal of Nutrition. Naukowcy przeanalizowali interwencje dietetyczne wspierające układ krążenia i ustalili też, że jedzenie około 28 gramów orzechów dziennie wiązało się z o 20% niższym ryzykiem nadciśnienia (Plant Based News)

Częste wchodzenie po schodach zamiast jazdy windą może o 39% obniżyć ryzyko zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych – sugeruje badanie. Przeanalizowano dziewięć badań obejmujących prawie 500 000 osób i stwierdzono, że częste wchodzenie po schodach wiązało się z o 24% niższą śmiertelnością ogólną. Dodano, że nawet krótka aktywność może wspierać zdrowie serca, choć wchodzenie po schodach nie każdemu może służyć (New York Post)

Nowe badanie wiąże wyższe stężenie we krwi tyrozyny, popularnego suplementu na mózg będącego aminokwasem, z krótszym życiem mężczyzn. Naukowcy przeanalizowali dane zdrowotne i genetyczne ponad 270 000 uczestników UK Biobank, wykazując, że jej podwyższony poziom wiązał się z niemal o rok krótszą oczekiwaną długością życia. Tej zależności nie zaobserwowano u kobiet, a naukowcy podkreślili, że nie dowodzi to przyczynowości (New York Post)

Kanał Panamski planuje od października ograniczyć ruch do średnio 29,5 statku dziennie, czyli o 18% mniej niż w sierpniu, gdyż wywołana przez El Niño susza obniża poziom jeziora Gatun. Kanałem przepływa około 5% światowego handlu morskiego (The Guardian)

Pożar lasu zmusza prawie 700 osób do ewakuacji drogą morską z okolic miejscowości Milna na chorwackiej wyspie Brač w nocy z 12 na 13 września. Łodzie ratownicze, straży przybrzeżnej, turystyczne i prywatne włączają się do akcji. Nie odnotowano ofiar śmiertelnych; starsza kobieta trafia do szpitala w stanie krytycznym po upadku z pokładu jednostki podczas ewakuacji (Daily Mail)

Podsycane wiatrem pożary trawią wzgórza wokół Positano, Amalfi, Ageroli i Vico Equense na włoskim Wybrzeżu Amalfitańskim i Półwyspie Sorrentyńskim w dniach 14–15 września. Strażacy oraz trzy samoloty gaśnicze Canadair walczą z ogniem. Nie ma doniesień o rannych. Część mieszkańców Ageroli ucieka, gdy ogień sięga domów (Reuters)

Ponad 330 000 osób-żółwi oliwkowych dotarło na chronioną plażę La Escobilla w stanie Oaxaca w południowym Meksyku, aby złożyć jaja w ramach masowego gniazdowania zwanego „arribada”, czyli po hiszpańsku „przybycie”. Według urzędników zjawisko nastąpiło w niespełna 48 godzin i było szóstym w sezonie, który rozpoczął się w marcu (The Guardian)

Brytyjski gigant handlowy Frasers Group wycofuje egzotyczne skóry dzikich osób-zwierząt ze swoich marek, dołączając do liderów mody luksusowej, by przyspieszyć globalny zwrot branży ku zrównoważonym, wegańskim zamiennikom skóry (PETA UK)

Brytyjska marka mięsa wegańskiego THIS przyjmuje certyfikat wegański Towarzystwa Wegetariańskiego dla całej oferty, zaczynając od grzybowych kąsków, grzybowego tofu i polędwicy. Niezależny znak certyfikacji daje konsumentom szybkie wizualne potwierdzenie, że produkty spełniają normy wegańskie, a zarazem zwiększa przejrzystość i sprawia, że wegańskie zakupy są łatwiejsze (Grocery Trader)

Twórczyni internetowa Alexis Nikole Nelson (weganka) z Columbus [Ohio, USA] wyda wegańską książkę kucharską „Happy Snacking, Don’t Die” 22 września, łączącą poradnik zrównoważonego zbieractwa i wegańskie przepisy, i wyruszy w trasę spotkań po kraju (Cleveland.com)

Izraelska lekarka weterynarii dr Galia Melman-Shalev otrzymuje Nagrodę za Dobrostan Zwierząt Towarzyszących 2026 Światowego Stowarzyszenia Weterynarii Małych Zwierząt za ratowanie i leczenie setek osób-psów, osób-kotów i osób-koni w pobliżu granicy ze Strefą Gazy po ataku na Izrael z 7 października 2023 roku. Wspólnie z mężem i wolontariuszami łączyła też osoby-zwierzęta z ewakuowanymi rodzinami (Ynet Global)

Duane Hook z Ohio [USA] specjalizuje się w ratowaniu z drzew osób-kotów, które na nich utknęły, używając umiejętności wspinaczki, by bezpiecznie je sprowadzić. Podczas jednej z akcji dotarł do Peppera, przestraszonej czarnej osoby-kota, nakarmił go i uspokoił, a potem bezpiecznie zniósł na dół. Organizacja z Marion [Ohio] zajmująca się ratowaniem zwierząt przygarnęła później Peppera (KSL)

Strażacy z Teksasu [USA] ratują dwa szczenięta uwięzione pod chodnikiem w pobliżu szkoły podstawowej w hrabstwie Harris. Straż Pożarna Little York i inspektorzy ds. ochrony zwierząt przez dwie godziny kopią w skrajnym upale, ratując ośmiotygodniowych Sparky’ego i Flame’a. Trzecie szczenię, które również utknęło w głębokiej szczelinie, niestety nie przeżyło i odeszło (The Animal Rescue Site)

Wnikliwy cytat dnia: „Prawdziwa sztuka jest religią, poszukiwaniem piękna BOGA głęboko we wszystkich rzeczach”. – Emily Carr Ceniona kanadyjska artystka (LibQuotes)

W tej dwuczęściowej serii o doświadczeniu Caroliny Fahlbusch z pogranicza śmierci urodzona w Kolumbii intuicyjna przewodniczka transformacji i badaczka Carolina opowiada, jak w dzieciństwie doświadczyła opuszczenia ciała podczas wypadku motocyklowego, poczuła całkowity spokój i powróciła z czymś, co określa jako trwałe „dostrojenie”.

Na długo zanim znalazła słowa, by to opisać, Carolina przeżyła w dzieciństwie coś, co odmieniło jej spojrzenie na życie. Jechała jako pasażerka na motocyklu prowadzonym przez nastoletniego chłopaka. I jechaliśmy tym motocyklem, i na drodze pojawił się kamień, a on stracił panowanie nad motorem. Motor spadł na mnie, ale byłam już poza ciałem, zanim to się stało.

Przez długi czas Carolina nie wiedziała, jak nazwać to, co ją spotkało. Później poznała prace dr. Raymonda Moody’ego, badacza, który ukuł termin „doświadczenie z pogranicza śmierci”. W swoich pracach opisał powtarzające się elementy w relacjach ludzi, w tym głęboki spokój i poczucie przebywania poza ciałem. Carolina mówi, że poznanie tych elementów pomogło jej rozpoznać we własnym przeżyciu doświadczenie z pogranicza śmierci.

Byłam wtedy dzieckiem. Było to dziecięce doświadczenie z pogranicza śmierci. I przez długi czas tak naprawdę nie wiedziałam, jak to nazwać, dopóki nie poznałam badań naukowych, o których mówi dr Moody. Tak właśnie się dowiedziałam: „O rany, to nie było doświadczenie poza ciałem. To było naprawdę doświadczenie z pogranicza śmierci”. Pamiętam tylko, że zaczęliśmy się unosić, i nic więcej. Od tej chwili następną rzeczą, jaką pamiętam, było już unoszenie się w górze i patrzenie, jak on próbuje mnie obudzić, bardzo zaniepokojony: „Obudź się! Obudź się!” I jak próbuje sprawdzić, czy wciąż oddycham, i tak dalej. Tak właśnie wyglądało to przeżycie. Było zupełnie spokojnie. Widziałam, że był tam niepokój i wielkie poruszenie. A mnie to wcale nie przeszkadzało. Było idealnie. Wszystko było dobrze. Wszystko było w porządku. Z [moimi] emocjami było dobrze.

I następną rzeczą, jaką wtedy pamiętam, jest też powrót do ciała, otwarcie oczu, spojrzenie na jego twarz i to, że krwawił. A ja na to: „O rany, wszystko dobrze? Krwawisz”. To też było w pewnym sensie zabawne. W stylu: „Tak, prawie umarłam, ale martwię się o jego krwawiącą twarz”. Ale tak naprawdę najważniejsze w tym wszystkim są te chwile, których nie da się opisać ani łatwo wyrazić słowami. Widziałam też inne rzeczy. Widziałam, że ludzie się nam przyglądają, bo byliśmy na środku ulicy, a wokół stały domy. I zobaczyłam, że niektórzy wyszli popatrzeć, ale nikt nie przyszedł pomóc. To też zarejestrowałam, bo wszyscy byli bardzo przejęci, ale nic nie zrobili. To też zauważyłam. Było to więc takie głębsze wejrzenie w uczucia i świat ludzi, w pewnym stopniu.

Carolina mówi, że podczas wypadku nie czuła bólu i czuła się zupełnie dobrze, gdy wróciła do ciała. Wyskoczyłam z ciała, zanim zdążyłam poczuć jakikolwiek ból. A kiedy wróciłam, czułam się zupełnie dobrze. Naprawdę nic mi [fizycznie] [nie dolegało]. To też było dość magiczne, w pewnym sensie. To było po prostu dostrojenie. Tak lubię to postrzegać.

W drugiej części Carolina rozważa niewyjaśnioną lukę w swojej pamięci oraz poczucie rozległości, którego doznała poza ciałem. Poza tym jest jeszcze jedna rzecz: wyskoczyłam z ciała, zanim motor na mnie spadł, a następną rzeczą, jaką pamiętam, było to, jak zdejmował go ze mnie. Jest więc ta luka w linearnym czasie. Zapraszamy jutro na drugą część tej dwuczęściowej serii o doświadczeniu Caroliny Fahlbusch z pogranicza śmierci. (Life Death & Beyond YouTube channel)