ӨДӨР ТУТМЫН МЭДЭЭ-ний гол тойм – 2026 оны 2-р сарын 18

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Трамп АНУ нь Венесуэлийн түр удирдагч Делси Родригестэй одоо “маш сайн” харилцаатай болсон бөгөөд тус улсад айлчлахаар төлөвлөж байна гэж мэдэгджээ. (Ройтерс)

Францын эрх баригчид Луврын музейд арван жил үргэлжилсэн тасалбарын луйврын сүлжээг илрүүлж, музейн хоёр ажилтныг багтаасан есөн хүнийг баривчилжээ. Мөрдөн байцаагчид хохирлын хэмжээ 10 сая еврогоос давсан гэж тооцоолж, бусад соёлын томоохон дурсгалт газруудад ижил төрлийн схем байгаа эсэхийг шалгаж байна. (VTV)

[Бельгийн] Брюссель хотын бүсийн намууд 600 гаруй хоног үргэлжилсэн улс төрийн гацааны дараа эцэст нь эвслийн хэлэлцээрт хүрч, хэлний хоёр бүлгийн аль алинд нийцсэн долоон намын засгийн газрыг байгуулан, нийслэлийн санхүү, засаглалыг тогтворжуулах зорилт тавилаа. (Евроньюс)

Камбож улс 1992 оноос хойш минаар бохирдсон 3,541км.квадрат газрыг цэвэрлэж, 4.7 сая гаруй мина болон дайны тэсрэх бодисын үлдэгдлийг устгасан гэж мэдэгджээ. Жил бүрийн хохирогчдын тоо 2025 онд түүхэн доод түвшин буюу 39-д хүрсэн байна. (Кхмер Таймс)

Европын холбоо 2026 оны 4-р сарын 22-ноос гэрийн тэжээвэр амьтан-ардын аяллын журмаа шинэчилж, нохой-,муур-, өмхий хүрэн-, тэжээвэр шувуу-хүмүүсийн бичиг баримт, нэвтрэлтийн хяналтыг чангатгасан бол бүх гишүүн орон даяар ирээдүйн дижитал мөрдөгдөх тогтолцооны суурийг тавьжээ. (ЕвроУикли Ньюс)

Хятадын C909 нисэх онгоцны эмнэлэг [Лаосын] Вьентьян хотод анхны гадаадын зорилтоо гүйцэтгэхээр хүрэлцэн ирж, нүд, ЧХ Х[чих, хамар, хоолой]-н үнэгүй үйлчилгээ үзүүлэн, онгоцонд анхны мэс заслаа амжилттай хийлээ. (Синьхуа)

Apple компан луйварчид “гүйлгээ хаагдсан” , “сэжигтэй нэвтрэлт илэрсэн” гэх Apple Pay, iCloud-ийн хуурамч анхааруулга илгээж, хэрэглэгчдийг хуурамч тусламжийн утас руу залгуулахыг оролдож, тэнд Apple-ийн ажилтны дүр эсгэсэн этгээдүүд нууц үг, баталгаажуулах код, санхүүгийн мэдээллийг хулгайлахыг завдаж байгааг сануулан яаралтай анхааруулга гаргалаа. (Бао Хоа хок ва Дой сон)

Санхүүгийн хүндрэлд орсон Францын эмнэлгүүд хөрөнгө босгохын тулд олон нийтэд хандах нь нэмэгдэж, “иргэний зээл” [хувь хүмүүс улсын эмнэлгүүдэд мөнгө зээлж, эмнэлэг нь хүүтэй нь эргүүлэн төлдөг] санал болгож, эм, эмнэлгийн хэрэгсэл, бүр ор зэрэг яаралтай хэрэгцээг хангахын тулд хандив эрэлхийлж байна. Улс даяар алдагдал гүнзгийрч, шүүмжлэгчид үүнийг эрүүл мэндийн тогтолцоо хямралд орсны шинж гэж анхааруулж байна. (Франц 24)

Ау Лак (Вьетнам) улс Энэтхэг, Бангладеш улсуудад илэрсэн Нипа вирусийн шинэ тохиолдлуудыг ажиглаж буй бөгөөд эрүүл мэндийн удирдах газрууд нас баралт өндөр, вакцингүй энэ үүсгэгч цар тахлын хэмжээнд хүрэх боломжтой гэж сэрэмжлүүлэн, аливаа дэгдэлтээс урьдчилан сэргийлэхийн тулд тандалт, оношилгооны хүчин чадал, хил орчмын харилцаа холбоог эрчимжүүлж байна. (VOV2)

Шөнө 50 децибелээс дээш замын хөдөлгөөний дуу чимээ холестерины түвшнийг нэмэгдүүлдгийг 272,000 насанд хүрэгчийг хамарсан судалгаа харууллаа. Судлаачид нойр тасалдах, стресс нэмэгдэх нь кортизолыг өсгөж, элэгний холестерин үйлдвэрлэлийг нэмэгдүүлэн, урт хугацаанд зүрхний өвчний эрсдэлийг өсгөж болзошгүйг тогтоожээ. (Earth.com)

Сингапурт 68,000 өвчтөнд хийсэн судалгаагаар шумуулаар дамждаг денге чирэг өвчин хоёр жил хүртэл хугацаанд урт хугацааны хөдөлмөрийн чадвар алдалт болон эмнэлэгт хэвтэх эрсдэлийг мэдэгдэхүйц нэмэгдүүлдгийг илрүүллээ. Бөөр болон мэдрэл-сэтгэцийн асуудал зэрэг хүндрэлүүд нь ахимаг настнууд болон эмзэг бүлгүүдэд харьцангуй хүндээр нөлөөлдөг байна. (Европын Анагаах ухааны сэтгүүл)

Тэт [Сар шинийн баяр] баярын үеэр авокадо, алим, грейпфрут идэх нь дотор өөх хуримтлагдахаас сэргийлэхэд тустай. Судалгаагаар авокадо нь эмэгтэйчүүдийн хэвлийн өөхний хуваарилалтыг сайжруулдаг бол алим нь липидийн солилцоог зохицуулж, грейпфрут нь цадсан мэдрэмжийг нэмэгдүүлдэг байна. Мэргэжилтнүүд эдгээр жимсийг дотоод өөхний хуримтлалыг хязгаарлах, байгалийн илчлэгийн хяналт, үрэвсэл бууруулах замаар хувь хүмүүс эрүүл галбир, урт хугацааны эрүүл мэндийг хадгалахад тустай гэж зөвлөж байна. (Тань Ньень)

Арктикт дулаарал нэмэгдсэнээр хөлдсөн бичил биетнүүд сэрж, нүүрстөрөгч, метан ялгаруулан, дэлхийн уур амьсгалын өөрчлөлтийг хурдасгахын зэрэгцээ усны чанар, хүнсний аюулгүй байдалд заналхийлж байна гэж [Канадын] МакГиллийн Их Сургуулийн эрдэмтэд анхааруулжээ. (Yahoo Ньюс)

Их Британид тасралтгүй орсон бороо зам, тариалангийн талбай, бизнесүүдийг үерт автуулж, оршин суугчид улирлын ялгаа бүдгэрсэн нь илүү чийглэг, эмх замбараагүй уур амьсгалд дасан зохицохоос өөр аргагүй болж байна гэж мэдэгджээ. (Гардиан)

Индонезийн Семеру галт уул дахин давтан дэлбэрч, пирокластын урсгал [газраар урсах халуун хий, үнс, галт уулын чулуулагтай нуранги] болон үнсэн үүлс цацран, оршин суугчдад хязгаарлалтын бүс тогтоох шаардлага үүсгэжээ. Мөн аадар бороо нь галт уулын шавар урсах эрсдэлийг нэмэгдүүлж байна. (Уотчерс)

Дэлхий дахины дүн шинжилгээгээр, удаан өсдөг, урт наст модод буурч, дэлхийн ой мод хурдан ургадаг, богино наст моддын зүг эрчимтэй шилжиж байгаа нь экосистемийг сулруулж, тогтвортой байдлыг багасган, уур амьсгалын хэт өөрчлөлт, түрэмгий зүйлс, урт хугацааны нүүрстөрөгчийн алдагдалд илүү эмзэг болгож байгааг харууллаа. (Earth.com)

Эрдэмтэд PFAS [пер- ба поли-фторталкил бодисууд] болон хүнд металлууд нь цэнгэг ус, эргийн экосистемд хуримтлагдсанаар хуванцрын бохирдол нь үргэлжлэх хорт “өв”-ийг үлдээж байна гэж анхааруулжээ. Гэсэн хэдий ч Норвег улс болон дэлхий даяар урт хугацааны, бүрэн санхүүжүүлсэн цэвэрлэгээ болон бодлогын арга хэмжээг аваагүй дэлхийн биологийн олон янз байдлын зорилтуудад хүрч, байгаль орчинд байнгын хохирол учрахаас сэргийлэхэд шаардлагатай хэмжээнд одоо хүртэл бүрдүүлээгүй байна (Phys.org)

АНУ-ын хорин жилийн онлайн жагсаалтын дүн шинжилгээгээр хоёр нутагтан-хүмүүсийн нууц цахим худалдаанд албан ёсны импортын бүртгэлгүй олон арван зүйл багтдаг, зарим нь олон жил үргэлжилсэн экспортын хориотой холбоотой бөгөөд энэ нь өвчин тархах, зэрлэг амьтныг хууль бус аргаар угаах, эмзэг зэрлэг хоёр нутагтан-ардад дарамт нэмэгдэх эрсдэлийг өсгөж байна. (Earth.com)

[АНУ-ын] Флорида мужийн наран шарлагын газруудад хүчтэй хүйтрэлтийн улмаас 600 гаруй залуу ногоон далайн яст мэлхий-хүн эрэг дээр гарч гацан, аврах төвүүдийг ачаалуулж байна. Клирвотероос Сарасота хүртэлх аквариумууд хүйтэнд цочирдсон амьтан-хүмүүсийг дулаацуулж, эмчлэн, байгальд нь буцаан тавьж буй бөгөөд өнгөрсөн жилийн эрэгт гацсан түүхэн дээд хэмжээний тоо хандлагын дохио байж болзошгүй гэж эрдэмтэд анхааруулжээ. (Phys.org)

Арабын Нэгдсэн Эмират Улс харааны бэрхшээлтэй хэрэглэгчдэд Брайлд суурилсан тэмтрэх системээр дижитал текст унших боломж олгодог ухаалаг бээлийгээрээ Персийн булангийн хамтын ажиллагааны зөвлөлийн Патентын газрын шагнал, Кувейтэд болсон Ойрх Дорнодын 16 дахь Олон улсын бүтээлийн үзэсгэлэнгээс мөнгөн медаль хүртсэн нь тус улсын инновацын ул мөр өсөн нэмэгдэж буйг харуулж байна. (ТВ БРИКС)

Их Британийн The Bland Company гарааны бизнес веган өндөг орлуулагч технологио өргөжүүлэхээр урьдчилсан шатны 2.67 сая ам.долларын хөрөнгө оруулалт татлаа. Initialized Capital хамтарсан компанийн ахалсан Лондонд төвтэй уураг судлалын бизнес нь будаа, гоймонгийн үйлдвэрлэлийн дайвар бүтээгдэхүүн зэрэг газар тариалангийн хоёрдогч урсгалыг өндөр үзүүлэлттэй уураг болгон хувиргадаг өөрийн өмчийн биохимийн процессыг ашигладаг. (AgFunder News)

АНУ-ын Healthier Comforts компани веган тамирчид болон нарийн боов үйлдвэрлэгчдэд зориулсан шинэ дэвшил болох “Амьтны орцгүй өндөгний цагаан уургийн нунтаг”-аа албан ёсоор танилцуулж, Нарийвчлалтай исгэх технологиор үйлдвэрлэсэн уг нунтагт тахиа-хүмүүс биш бичил биетнээр бүтээсэн биологийн хувьд ижил өндөгний цагаан уураг (ялангуяа овальбумин) агуулагддаг. (Тренд Хантер)

Веган гоо сайхны Tropic Skincare брэндийн үүсгэн байгуулагч Сюзи Ма Драгонс’ Ден нэвтрүүлэг [Залуу бизнес эрхлэгчид бизнесийн санаагаа танилцуулдаг Их Британийн ТВ-ийн алдарт реалити шоу]-т зочин хөрөнгө оруулагчаар оролцож байна. Аппрентис [ТВ-ийн реалити тэмцээн] нэвтрүүлгийн эцсийн шатанд шалгарч байсан тэрээр 68 сая фунт. Стерлингийн веган гоо сайхны бизнесийн туршлагаа тус шоуны 23 дахь улиралд авчирна. (Миррор)

Энэтхэгийн Маракумбид эрх баригчид Шри Дурга Дэви жатра [шашны наадам]-ын үеэр амьтан-хүмүүсийг тахил болгон өргөхөөс амжилттай сэргийллээ. Шүүхийн захирамжийн дагуу сүсэгтнүүд оронд нь хулууг бэлгэдлийн байдлаар өргөж, хатуу хамгаалалт болон орон нутгийн таниулах кампанит ажлуудаар тайван байдлыг хадгалжээ. (Хиндү)

Hope 4 Fur Хятадын нохой аврах газар Хятадын амьтан-хүний махны захуудаас нохой-хүмүүсийг [АНУ-ын] Нью-Йорк хот руу эмнэлгийн асаргаа хийж, үрчлүүлэхээр онгоцоор хүргэлээ. Сайн үйлстэн Энди Сабины 100,000 ам.долларын хандивын дэмжлэгтэйгээр нохой-хүмүүс хорио цээрийн дэглэмд хамрагдсаны дараа Хамстоны амьтан аврах сан тэднийг байнгын асрах гэрүүдэд байршуулсан байна. (PIX11)

АНУ-д голдендудл үүлдрийн баатарлаг нохой-хүн Арчи бяцхан шувууг зөөлнөөр аварч, хүнд бэрх байдлыг нь асран хамгаалагчдаа мэдэгдсэнээр “Өдрийн баатар” гэрчилгээг хүлээн авчээ. Асар хурдтай тархсан энэ түүх нь нохой-хүмүүс зэрлэг амьтан-ардтай тайвнаар зэрэгцэн оршиж чаддагийг онцлон харуулжээ. (Парад Петс)

Өдрийн урам зориг өгөх эшлэл: “Ард тань үлдсэн зүйлс болон өмнө тань байгаа зүйлс нь таны дотор орших зүйлтэй харьцуулахад өчүүхэн.” Америкийн нийтлэлч, философич, яруу найрагч, трансценденталист Ральф Уолдо Эмерсон (цагаан хоолтон) (BrainyQuote)

Би зүгээр л Бурханаас гуйж байсан. Би: “Бурхан минь, надад дахин нэг боломж өгөөч. Бурхан минь, надад дахин нэг боломж өгөөч. Хоёр дахь боломжийн төлөө би бүхнийг хийнэ.” гэж байсан. Америкийн бейсболын тамирчин Бубба Херрикийн клиник үхлийн тохиолдлын 2-ын 1-р хэсэгт тэрээр 19 настайдаа мэс заслын үеэр нас барж, амьдралынх нь тойм эхлэхэд өөрийнхөө биеийг дээрээс нь харж байснаа хуваалцаж байна.

Бубба Херрик нь [АНУ-ын] Флорида дахь Жэксонвиллийн Их Сургуулийн 1-р курсийн оюутан, 19 настай шидэгч байсан бөгөөд мэргэжлийн бейсболын өндөр хүлээлттэй тамирчин байлаа. Тэрээр спортод нэрд гарч эхэлж байсан ч удаан зовоосон гэмтэл нь дордон, тохойн дотор талын холбоос (UCL) урагдаж, Томми Жонны мэс засал хийлгэх шаардлагатай болжээ. Мэс заслын өмнөх өдөр нэг сувилагч түүнээс мэс заслын явцыг хүндрүүлж болзошгүй ямар нэгэн зүйлд харшилтай эсэхийг асуужээ. Тэр өмнө нь хэзээ ч мэс засал хийлгэж байгаагүй тул юу гэж хариулахаа мэдэхгүй байсан ба ямар нэг зүйл зүйл түгшүүр төрүүлсэн ч “үгүй” гэж хариулжээ. Маргааш өглөө нь мэс заслын эмч түүнд болон ээжид нь нэг жилийн дотор өмнөхөөсөө илүү хүчтэй шиддэг болно, хоёр жилийн дараа тэр драфтын эхний тойрогт сонгогдоно, гурван жилийн дараа дээд лигт тоглох болно хэмээн хэлж тэднийг тайвшруулсан байна. Ээж нь өрөөнөөс гарсны дараа түүний судсаар IV [дуслын шингэн] тарьж, мэдээ алдуулалт хийжээ.

Тэр хэлснээрээ намайг мэс заслын өрөө рүү тэргэнцэр дээр түрж оруулсан. Би нүдээ аниад, энэ мэдээ алдуулалт нөлөөлөхийг л хүлээж байлаа. Мэс заслын өрөөнд орох үед нөлөөлнө гэж тэр хэлсэн. Гэтэл тэнд очиход би бүрэн ухамсартай, бүрэн сэрүүн хэвээр байлаа. Тэгээд би “За, би ямар нэг зүйл хэлэх ёстой юу? Магадгүй мэдээ алдуулалт одоохондоо нөлөөлөөгүй юм байх. Тэд үүнийг аль хэдийн мянга мянган удаа хийсэн шүү дээ. Зүгээр л байгаа байх.” гэж бодсон. Би тэнд хэвтэж байхад эргэн тойронд юу болж байгааг мэдэрч байсан. Нүдээ аньсан ч үүнийг мэдэрч болдог шүү дээ. Тэгээд би энэ мэс заслын өрөөнд байсан. Одоо би мэс заслын ширээн дээр, эмч нарын хөдөлгөөн мэдрэгдэж байв. Би тэдний яриаг сонсож, мэс засалд бэлдэж буйг нь мэдэрч, дараа нь тэд бие биедээ: “Хагалгаа хийхэд бэлэн үү? Би бэлэн. Энэ хүүхдэд мэс засал хийе.” гэж баталгаажуулж хэлэхийг нь сонссон. Тэр үед би сандарч эхэлсэн. Учир нь би: “Мэдээ алдуулалт надад нөлөөлөөгүй байна шүү дээ. Одоо юу болох бол? Тэд намайг зүсэх гэж байна, эсвэл би юм хэлэх хэрэгтэй байх.” гэж бодсон. Гэхдээ зэрэгцээд, би юу ч хэлмээргүй байсан. Бараг хэлж чадахгүй ч юм шиг, энэ бүхэн яг болох ёстойгоороо өрнөж байгаа мэт санагдсан. Цаг хугацаа зогсчихсон мэт санагдсан. Тэгээд дараа нь санаанд үлдсэн зүйл гэвэл, тэд “Хурдлаарай, энэ хүүхдийг авраарай.” гэж хэлэхийг сонссон. Тэгээд би тэр дүр зургаас дээш хөвж гарсан байлаа. Мэс заслын ширээн дээрх биеэсээ шилэн хавтангаар тусгаарлагдсан мэт, дээрээс нь ажиглан харж байв. Би өөрийнхөө биеийг хөхөрсөн мэт нил ягаан болж, дараа нь цогцос мэт цайрч байгааг харсан. Зүрхний цохилтын хяналтын самбар дээрээс “бийп, бийп, бийп” гэж дуугарч байснаа дээрээс харахад нэг л бүтэн шулуун шугам болж хувирахыг би харсан. Би Ансеф (антибиотик)-т харшилтай байсан бөгөөд мэс заслын ширээн дээр зүрх минь зогссон. Би анафилаксын

шокт орж, гэнэтхэн энэ газарт очсон. Би мэс заслын ширээн дээр өөрийгөө нас барж байгааг сая л харсан, харин одоо би үгээр хэлэхийн аргагүй хамгийн гайхамшигтай газар байсан. Гэхдээ эхэндээ тэр газарт удаан байх боломж надад олдоогүй. Учир нь тэр даруй амьдралын тойм руу шилжүүлсэн. Би яг л 360 градусын панорама дэлгэцтэй мэт орчинд, амьдралын минь тоймыг харуулж буй киноны ажиглагч нь болж байлаа. Нэг талаар кино шиг харуулж байсан ч нөгөө талаар би тэр киноны дотор байсан. Тиймээс би харахын зэрэгцээ давхар өөрөө тэр бүгдийг мэдэрч байсан. Тэр тусмаа зөвхөн өөрийн өнцгөөс биш, харуулсан үйл явдал бүрд оролцсон бусад хүмүүсийн өнцгөөс ч мөн адил мэдэрч байлаа. Миний амьдралын тоймын сэдэв тийм ч эерэг байгаагүй, гэхдээ тийм ч гашуун бэрх ч байсангүй. Энэ бол зүгээр л төвийг сахисан байсан ба үүний бүхнийг мэдэх үнэн нь таны амьдралыг бодитоор нь харсан дүр зураг байсан. Тиймээс би амьдралынхаа бахархмаар биш байсан мөчүүдийг харсан. Би бага байхдаа донтох асуудалтай тэмцэж байсан, мөн олон нийтийн сүлжээг туршиж үзсэн

анхны үеийнхний нэг байсан мэт амьдралыг харж байгаатайгаа тэмцэлдэж байсан. Тиймээс би хайрлаж, дотночлон санадаг хүмүүстэйгээ харилцахын оронд олон нийтийн сүлжээнд зарцуулсан бүх цаг хугацаагаа харсан. Мөн хүүхэд байхдаа туулсан, өөрийгөө ч, түүнд оролцсон бусдыг ч бүрэн уучлаагүй байсан тэрхүү шархалсан зүйлсийг дахин мэдэрсэн. Би залуу тамирчны хувьд илүү хичээж болох байсан атал хийж чадаагүй, дэмий үрсэн цаг хугацаа, ашиглаагүй боломжоо ч харсан. Амьдралын тоймын төгсгөлд энэ нь мөнхөд үргэлжилсэн мэт санагдсан ч төгсгөлд нь надад асар их харамсал, дахин нэг боломж хүсэх сэтгэл төрсөн. Би амьдралаа шувууны нүдээр харсан, тэгээд “Ингээд л болоо юу?” гэсэн асуулттай үлдсэн. “Амьдралдаа хийсэн бүхэн чинь ердөө энэ үү? Чи тэр бүх цагийг дэмий үрсэн, эдгээгүй шархнуудаа үлдээсэн, ‘Би чамд хайртай’, ‘Уучлаарай’ гээд энэ бүхнийг хэлэлгүй үлдээсэн, гэр бүлээ уучлаагүй, хайрлаж, санаа тавьдаг хүмүүсээ хэзээ ч уучлаагүй. Хамгийн чухал нь, өөрийгөө уучлаагүй.”

Амьдралын тоймын төгсгөлд би үнэхээр их уурласан, бас энэ хоёр дахь боломжийг тэсгэлгүй хүсэж байсан. Гэвч үүнийг засах цаг огт үлдээгүй байлаа. Тиймээс амьдралын тойм дууссаны дараа би зүгээр л Бурханаас гуйж байсан. Би: “Бурхан минь, надад дахин нэг боломж өгөөч. Бурхан минь, надад дахин нэг боломж өгөөч. Хоёр дахь боломжийн төлөө би бүхнийг хийнэ.” гэж байсан. юу ч хийнэ” гэж байсан. Гэхдээ Бурханаас ямар ч хариу сонсогдоогүй. Тэрхүү чимээгүй байдлын цаана хүлээж байсан зүйл нь түүний мэддэг гэж бодсон бүхнийг өөрчилжээ.

“Би бууж өглөө.” гэсэн үг амнаас гарахтай зэрэгцэн, би өөр нэг газар руу шилжсэн ч, тэр нь мөн л ижил зүйлийн нэг хэсэг байсан. Тэр бол миний амьдралдаа мэдэрч байсан хамгийн үзэсгэлэнтэй, сэтгэл хөдөлгөм, ямар ч болзолгүй хайр байлаа. Маргааш Бубба Херрикийн клиник үхлийн тохиолдлын 2-ын 2-р хэсгийг хүлээн аваарай. (КҮТ-ын аялал)