ӨДӨР ТУТМЫН МЭДЭЭ-ний гол тойм – 2026 оны 2-р сарын 11

Индонез, Австрали улсууд [Индонезийн] Жакартад аюулгүй байдлын шинэ гэрээнд гарын үсэг зурж, аль нэг улс нь аюул заналхийлэлтэй тулгарвал харилцан зөвшилцөх үүрэг хүлээлээ. Хоёр орны удирдагчид батлан хамгаалах хамтын ажиллагаагаа өргөжиж, бэхэжсэн харилцаа, нийтлэг зарчмуудаа онцлон тэмдэглэлээ. (Ройтерс)

Хүмүүнлэг ахан дүүгийн Зайед шагналыг Азербайжаны ерөнхийлөгч Ильхам Алиев, Арменийн ерөнхий сайд Никол Пашинян нарт хамтран олгож, хоёр орны удирдагч эвлэлдэн нэгдэхэд тууштай байгаагаа илэрхийлснийг нь онцоллоо. Арабын Нэгдсэн Эмират Улс хоёр талыг одоо үргэлжилж буй энхийн хүчин чармайлтын үеэр нэгтгэж байна. (AnewZ)

АНУ-ын хамгийн хатуу ширүүн нөхцөлтэй бүсүүдийн нэг [АНУ-ын] Аляска мужид орон гэргүй болох хямрал илрэн гарч байгаа ч үүний нөлөө нь [АНУ-ын] Анкориж хотод хамгийн их харагдаж буй бөгөөд 2025 онд ойролцоогоор 3,000 хүн буюу тус хотын хүн амын 0.9% орон гэргүй байжээ. Орон нутгийн энэ тоо нь туйлын хүйтэн, асар хол зай, дэд бүтцийн хомсдолоос шалтгаалсан муж даяарх асуудлын гол цөмийг илтгэж байна. 2024 онд улсын хэмжээнд орон гэргүй хүний тоо 771,480-д хүрсэн ч Аляска мужийн арай цөөн тоо нь илүү их аюулыг халхалж байна: Өвлийн улиралд –40°C хүртэл хүйтэрч, хоргодох байргүй амьдрах нь амь насанд заналхийлсэн тэмцэл болдог. Эскимо, Алутийк, Тлингит, Хайда зэрэг уугуул иргэдийн нийгэмлэгүүд, мөн латин гаралтай цагаачид түүхэн тэгш бус байдал, хэлний саад бэрхшээл, эдийн засгийн тогтворгүй байдлаас шалтгаалан харьцангуй өндөр эрсдэлтэй тулгарч байна. Орон сууцны үнэ өсөх, инфляц, байгаль орчны дарамт нь тогтвортой байдлыг улам дордуулж байна. Засгийн газрын хөтөлбөрүүд, төрийн бус байгууллагууд, шашны бүлгүүд дэмжлэг үзүүлдэг ч нөөц, үйлчилгээ нь тархай бутархай хэвээр. Аляскагийн хямрал нь уур амьсгал, газарзүй, тогтолцооны цоорхой нэгдэн, Америкийн хамгийн хойд мужид орон гэргүй байдлыг онцгой аюултай болдгийг харуулж байна. (Дэйли Хоутлесс Ньюс)

Дэлхийн эш таталтын нөлөөллийн зэрэглэл [судалгааны ажлыг бусад эрдэмтэд хэр олон удаа эш татсан тухай хэмжүүр]-ийн жагсаалтад Пакистан улсаас дэлхийн шилдэг 2%-д багтах 58 эрдэмтэн орсноор тус улсын судалгааны нөлөө, ялангуяа эрүүл мэнд, анагаахын шинжлэх ухаанд өсөж буйг харуулж байна. (Веб Деск)

АНУ-ын Боловсролын яам улсын сургуулиудад сурагчид, эцэг эхчүүд, сургуулийн ажилтнууд сургууль ивээн тэтгэсэн үйл ажиллагаанд хамаарахгүй, бусдын эрхийг зөрчөөгүй нөхцөлд хувийн залбирал болон шашны илэрхийллээ илэрхийлэх боломжтойг баталгаажуулсан шинэчилсэн удирдамж гаргажээ. Энэ нь 2023 оны удирдамжийг орлон, Дээд шүүхийн сүүлийн шийдвэрүүдийг тусгасан байна. (АНУ-ын Боловсролын яам)

[Энэтхэгийн] Дели хотын цагдаагийн газрын албан ёсны мэдээллээр, 2026 оны 1-р сарын эхний хоёр долоо хоногт 800 гаруй хүн, тэдний ихэнх нь эмэгтэйчүүд, охид сураггүй алга болсон тухай бүртгэгдсэнийг харуулсан нь олон нийтийн санаа зовнилыг төрүүлж байна. Цагдаа сар бүрийн тоо нь урт хугацааны хандлагатай нийцэж байна гэж мэдэгджээ. (Бао Тинь Түк)

[Олон улсын хөл бөмбөгийн холбоо]-ны ДАШТ 2026 зохион байгуулагдах хотуудын нэг [Мексикийн] Гвадалахара хотод улаанбурхан өвчний томоохон дэгдэлт гарсны дараа тус улсын Халиско муж мэндийн сэрэмжлүүлэг гаргаж, сургуулиудад заавал амны хаалт зүүх журам гаргажээ. (VTV)

Камбожийн Эрүүл мэндийн яам Тайландад chlamydia psittaci нянгаар үүсдэг “тотины халуун” өвчин хүнд анх удаа илэрсэн тохиолдол бүртгэгдсэний дараа улс даяар сэрэмжлүүлэг гаргалаа. Энэ өвчин тоть-, тагтаа- болон бусад шувуу-ардаар дамжиж болзошгүй. Өвчин нь сангас, шувуу-хүний тор, өд сөднөөс үүссэн тоос, бохирдсон тоосонцроор дамжин тархаж, толгой өвдөх, халуурах, чичрэх, уушгины хатгалгаа үүсгэх шинж тэмдэг илэрдэг. (Тань Ньень)

Шингэн дутагдах нь тархины эдийг агшааж, мэдрэлд даралт үүсгэснээр давтамжтай толгойн өвдөлтийг өдөөдөг. Тархины 75% уснаас бүрддэг тул шингэн алдагдсанаар хүчилтөрөгчөөр баялаг цусны урсгал хязгаарлагдаж, натри, кали зэрэг чухал электролитийн тэнцвэр алдагдана. Тогтмол ус уух нь толгойн хүчтэй өвдөлтийг бүрэн эмчлэхгүй ч өвдөлтийн давтамж, эрчмийг мэдэгдэхүйц бууруулж, тархины манан, ядаргааг арилгадаг. (Лао Дон)

Мэргэжилтнүүд зүрхний өвчтэй хүмүүсийг хамгаалахын тулд усанд орох температурыг 36–38°C-т барьж, цусны даралт аюултай хэлбэлзэхээс сэргийлэхийг зөвлөж байна. Халуун ус судас тэлж даралтыг бууруулдаг бол хүйтэн ус судас агшааж даралтыг огцом нэмэгдүүлдэг. Өвчтөнүүд усанд хэвтэх хугацааг 15 минутаас хэтрүүлэхгүй байх, босохдоо аажмаар шилжих, зүрх дэлсэх шинж илэрвэл анхаарах, ялангуяа зүрх судасны хүнд өвчтэй, эсвэл даралт тогтворгүй хүмүүс илүү анхаарах хэрэгтэй. (Тань Ньень)

Хүнд ган гачиг, улирлын бус дулаан цаг агаарын улмаас АНУ-ын Арканзас мужийн 99%-д нь дунд зэргээс онц ноцтой ган гачигтай байгаа нь тус муж дахь нугас-хүний тоо толгой буурахад нөлөөлж байна. 2026 оны 1-р сарын сүүлчийн тооцоогоор Арканзас голын хөндий дэх зэрлэг нугас-ард урт хугацаан дахь 1-р сарын сүүл үеийн дунджаас 68%-иар бага, нийт нугас-хүмүүсийн тоо 54%-иар буурсан байгаа нь гадаргын ус хомсдож, усны шувууд амьдрах орчноо мужийн гаднаас эрэхэд хүргэж байна. (KTHV-ТВ Литтл Рок)

Канадын судалгаагаар уур амьсгал дулаарснаар 2000–2019 оны хооронд Баруун Канадын цасан бүрхүүл багасаж, усны хагалбар газруудад, ялангуяа 25-н томоохон ус зайлуулах сав газрын 14-д нөлөөлөн, сая сая хүнд усны хомсдол, ойн түймрийн эрсдэл учруулах аюултай байгааг тогтоожээ. (CBC Ньюс)

Тайландын зүүн хойд нутгаар хөдөө аж ахуйн хууль бус шатаалт нь тав дахь өдрөө дараалан PM2.5 нарийн тоосонцрын бохирдлыг нэмэгдүүлжээ. Эрх баригчид цагаан будааны иш, сүрлийг дахин дахин шатаах нь утаан манан нэмэгдэхэд хүргэж буйг тогтоожээ. (Хаосод Энглиш)

[Бразилын] Флорианополис хотод суурины танил болсон Ореха нохой-хүнийг хөнөөсөн нь Бразилын хэд хэдэн хотод эсэргүүцлийн жагсаал өрнөхөд хүргэж, шударга ёс тогтоох, амьтан-хүмүүст харгис хандсан хэрэгт оноох ялыг чангатгахыг шаардаж байна. Цагдаа нар өсвөр насны гурван хүүхдийг шалгаж байгаа бөгөөд уг хэрэг ял завших явдал, тэгш бус байдал, хууль эрх зүйн шинэчлэлийн тухай өргөн хүрээний маргааныг өдөөжээ. (Нотишиас Амбьенталес)

[АНУ-ын] Виржини мужийн Байгалийн гүүр амьтны хүрээлэнгийн эзэд ойролцоогоор 100 амьтан-ардыг хураан авахад хүргэсэн нэгжлэгийн дараа амьтан-хүмүүст харгис хандсан 55 зүйл ангиар буруутгагджээ. (WDBJ7)

Туркийн судлаачид [АНУ-ын] Харвардын Их Сургуультай хамтран Турк улсын лабораторид ургуулсан анхны бичил тархийг бүтээж, ховор TBL1XR1 гений эмгэгийг судлан, амьтан-хүмүүсийг ашиглахгүйгээр ирээдүйн эмчилгээг турших боломж бүрдүүлж байна. Уг төсөл нь мөн таталт, аутизм зэрэг өвчний судалгаанд ахиц гаргаж болзошгүй юм. (Турк Өнөөдөр)

Жүжигчин Рену Десай (веган) багадаа сүмд ямаа-хүнээр тахил өргөхийг харснаар амьтан-хүмүүсийг насан туршдаа гүнзгий өрөвдөх сэтгэл төржээ. Одоо тэр идэвхтэй дуу хоолой болж, Энэтхэг даяар тэнэмэл нохой-хүмүүсийг хамгаалах, энэрэнгүй амьдралын хэв маягийг сурталчилж байна. (Телүгү Буллетин)

АНУ-ын 75 настай тогооч Бабетт Дэвис (веган) залуухан эрч хүчтэй байдлаа хатуу веган хооллолт, чамбай дасгалын дэглэмтэй холбоотой гэж үздэг. Лос-Анжелест амьдардаг тогооч эрүүл мэнд, урт наслалтын төлөө боловсруулаагүй хүнсийг дэмжин сурталчилдаг. (Брифли)

Америкийн хөтлөгч, зохиолч, тогооч Кристина Пирелло (веган) 1980-аад онд цус багадалтыг даван туулахын тулд макробиотик хооллолтод шилжжээ. Түүний Эмми хүртсэн цуврал Кристина Күүкс! нь АНУ-ын олон нийтийн телевизээр гарч, мөн ном нь түүнийг алдаршуулсан бөгөөд тэрээр бүхэл хүнс, макробиотик хоол хийх аргаар эдгэрэлтийг дэмжсээр байна. (Vicomanija)

[АНУ-ын] Флоридад Флорида Зэрлэг амьтдын эмнэлэг нь Флоридагийн Байгаль орчны хамгааллын газар болон биологичидтой хамтран, Себастьян-Инлет мужийн цэцэрлэгт хүрээлэнд загасчлалын утас, дэгээнд байнга гэмтдэг эргийн бэлэг тэмдэг болсон хүрэн хотон шувуу-хүмүүсийг хамгаалахаар ажиллаж байна. Уг санаачилга нь ажиглалт, судалгаанд зориулан шувуудыг бөгжлөн тэмдэглэх, сайн дурынхныг татан оролцуулж, ажиглалтаа хянах, мэдээлэх тогтолцоогоор дамжуулан цаашдын хамгааллын стратегид мэдээлэл өгөхөөс бүрдэнэ. (Клик Орландо)

Аврагчид мөстсөн голд хавчуулагдсан бүдүүн эвэрт хонь-хүмүүсийг аварчээ. [АНУ-ын] Колорадо цэцэрлэгт хүрээлэн, зэрлэг амьтдын алба түүнийг [АНУ-ын Колорадо мужийн] Ганнисон хотын ойролцоох Тэйлор голоос гарган, гэмтэлгүйгээр суллажээ. (Додо)

[АНУ-ын] Виржини мужийн цагдаа, байгаль хамгааллын ажилтнууд өвлийн нөхцөлд замын хөдөлгөөнд айдас төрүүлсэн сул тэнүүчилсэн имж-хүмүүс, зулзагыг нь аварчээ. Шерифийн орлогчид гэмтсэн эхийг хувийн эзэмшлийн газар дээр аюулгүй болгож, зулзагыг нь тусад нь олдсоны дараа асран хамгаалагч нь ирж тэднийг зэрлэг амьтдын хоргодох байр дахь үүрэнд нь буцаатал хамгаалжээ. (Хүмүүс)

Өнөөдрийн гэгээрүүлэх эшлэл: “Хэлбэр бол хоосон чанар, хоосон чанар бол хэлбэр. Хэлбэр нь хоосон чанараас өөр биш, хоосон чанар бол хэлбэрээс өөр биш.” – Шүтэн бишрэгдсэн Арьяабал Бодьсадва (веган) (Зүрхэн судар)

Толгойд минь “Гари, чи мөнхийн амар амгалан, аз жаргалын төлөө үлдмээр байна уу, эсвэл буцаж очмоор байна уу?” гэсэн үгс толгойд минь орж ирэв. Тэр үед би 19 настай байсан л даа. “Бурхан минь, хэрэв би үхвэл энэ ээжийг минь алах нь” гэж бодсон. Британийн мотоциклчин Гари Госс 19 насандаа ослоос амьд үлдсэнээ, цагаан гүүрэн дээр гэрэлтсэн төрөлтөнтэй учирч, мөн сонголт хийх хэрэгтэй болсон тухайгаа өгүүлж байна. Нэг өглөө тэр мотоциклоо унаад жижиг тосгон дундуураа ажил руугаа явав. Тосгоны захад осол гардгаараа алдартай, аюултай давхар S хэлбэрийн эргэлт байсан бөгөөд жолооч нар эргэлтийг буруу тооцоолсноос болж тэнд долоо хоног бүр хоёр, гурван удаа осол гардаг байжээ. Гари буруу эгнээнд орж, замын хашлага руу шахагдан гацсан байна.

Хэдэн секундийн турш харанхуй болсныг би хэлж чадахгүй. Надад яг л биеэсээ шууд суга татагдсан мэт санагдаж байсан. Би тийм харанхуй орон зай руу татагдсан. Тэнд сая сая гялалзсан гэрэл байлаа. Тэгээд би миний нэрлэснээр дээд ертөнцөд гарч ирэхэд миний өмнө цагаан гүүр, нөгөө талд нь нэгэн сүрлэг оршихуй байв. Харин дээр нь тэнгэр байсан байх гэж бодож байна. [Тэнд] нар шиг үзэсгэлэнтэй биет байсан. Тэрийг харахад өвдөөгүй ч Түүний зүүн мөрөн дээгүүр гэрэл тусаж байлаа. Зүүн тийшээ хартал энэ талбайд хэдэн зуун хүн, хэдэн зуугаараа байж байсан. Миний шууд таньсан хоёр хүн бол жилийн өмнө нас барсан эмээ, мөн энэ ослоор 5, 6 сарын өмнө нас барсан эгч нь байв. Тэд нас барах үеийнхээсээ хамаагүй эрүүл чийрэг, бие бялдар сайтай, хамаагүй залуу харагдаж байлаа. Тэд яг л энэ цэнхэр бөмбөгийг хөөж байгаа юм шиг талбайгаар эргэлдэн гүйж байв.

Баруун тийшээ хартал би энэ талыг маш тод харсан л даа. Би өөрийнхөө биеийг бүхэлдээ базагдсан байхыг харсан. Хуучин Моррис Марина [машин]-тай нэг залууг байгаа нь харагдсан. Тэр зогслоо. Тэр гүйж ирэв. Тэр миний толгойг тэврээд “Сэрээрэй. Сэрээрэй” гэж хэлж байлаа. Би яг л түүний хажууд зогсож байгаа юм шиг байсан. Би гараа сунгаад түүнд хүрч чадахаар юм шиг байсан. Тэр “Сэрээрэй. Сэрээрэй” гэж хэлсээр байв. Намайг сэгсчиж байв. Ингэж байх зуур толгойд минь “Гари, чи мөнхийн амар амгалан, аз жаргалын төлөө үлдмээр байна уу, эсвэл буцаж очмоор байна уу?” гэсэн үгс толгойд минь орж ирэв. Тэр үед би 19 настай байсан л даа. “Бурхан минь, хэрэв би үхвэл энэ ээжийг минь алах нь” гэж бодсон. Тэгээд би буцаж очмоор байна гэж бодсон. Тэгээд л би доош эргэж, хөвөн бууж, бие рүүгээ буцаж орсон доо.

Гари ухаан орж эхлэв. Хэн нэгэн түргэн тусламж дуудаж, түүнийг эмнэлэгт хүргэжээ. Хэдэн цагийн дараа тэрээр эмнэлгийн тасагт сэрээд юу болсныг ойлгохыг хичээв. “Дэлхий дээр юу болов оо?” л гэж бодогдсон. Харсан бүхнээ, тэнд болсон тэр бүх зүйлийг өөр хүнд яаж тайлбарлах вэ дээ. Тэгээд нэг мэдэхэд энэхүү урсаж буй горхины цаана, цагаан гүүрний нөгөө талд миний харсан тэр хүн бол Есүс байсныг ойлгосон. Энэ хүн цагаан нөмрөг нөмөрсөн, урт, алтан шар үстэй байв. Тэр үнэхээр даруухан байсан. Тэр даруухан атлаа сүрлэг харагдаж байлаа. Би үүнийг тайлбарлаж чадахгүй нь. Энэ итгэмээргүй юм шиг байсан ч зүгээр л ухаарал мэт байсан. Яг л дотроос гүн гүнзгий мэдрэмж төрсөн мэт. Би үүнийг ингэж л хэлж чадна. Энэ бол гүн гүнзгий мэдлэг боловч энэ нь Есүс байсан.

Гарийг эмчилсэн зөвлөх өөрийгөө танилцуулав. Гарийн уушги цоорч, гурван хавирга нь хугарсан байлаа. Тэрээр эмнэлэгт 11 хоног хэвтэж, өдөр бүр рентген зураг авхуулжээ. 10, 11 дэх өдөр ахлах албан тушаалтан түүнд уушгинд нь хуримтлагдаж буй аюултай хорт хий ноцтой хэмжээнд хүрсэн гэж анхааруулав. Тэд түүний хавирганы дагуу том зүсэлт хийж, тэдгээрийг гадагшлуулахын тулд гуурс тавих шаардлагатай болжээ. Гари тэр шөнө залбирсан нь өмнө нь хэзээ ч хийж байгаагүй зүйл нь байлаа. Би тэр шөнө амьдралдаа хэзээ ч хийж байгаагүй залбирал үйлдээд маргааш нь доош буусан. Хэдэн цагийн дараа ахлах орлогч эмч (АОЭ) буцаж ирээд, царай нь баясгалантайгаар “Бид таныг зүсээд гуурс тавих шаардлагагүй боллоо.” гэж хэлэв. Тэрээр “Хийнүүд алга болжээ. Тэнд байхгүй болсон байна. Алга болсон байна.” гэж хэлжээ.

Ослын өмнө Гари шашин шүтдэггүй, мөн клиник үхлийн талаар огт сонсож байгаагүй. Түүнд болсон явдлыг ойлгох ямар ч суурь ойлголт байгаагүй бөгөөд найз нөхөд, гэр бүлийнхэндээ ярьж чадахгүй, эс бөгөөс тэд түүнийг солиорсон гэж бодно гэдгийг мэдэрчээ. Би хүмүүст хэрэв КҮТ [клиник үхлийн тохиолдол]-д өөрт тохирох нэгэнд нээлттэй ярьж, хүмүүстэй ярилцахыг уриалмаар байна. Ичих хэрэггүй. Энэ бол бодит туршлага, танд бол бодит зүйл. Таны ямар ч туршлага байсан, тэр нь танд зориулагдсан, өөр хэнд ч биш. (КҮТ Өдрийн тэмдэглэл)